Vergunning voor verbouwingen: welke regels gelden er en heeft u een vergunning nodig?

1. Vergunningvrij verbouwen in 2026: wat mag zonder vergunning?

Een groot deel van de werkzaamheden aan een woning is vergunningvrij, maar alleen als aan álle voorwaarden wordt voldaan. Dat betekent dat een klein detail soms bepalend kan zijn. Hieronder leest u de meest voorkomende vergunningvrije situaties. 

Wilt u direct weten of uw verbouwing vergunningsvrij is? Via de website van de overheid (Omgevingsloket) kunt u zelf controleren of u uw plannen mag uitvoeren op een bepaalde locatie. Aan het eind van de Vergunningcheck krijgt u het resultaat. Hier ziet u of u uw werkzaamheden mag uitvoeren en of u een vergunningaanvraag of een melding moet doen. Ook ziet u welke overheid uw aanvraag behandelt. Meestal is dat uw gemeente of waterschap. Maar soms is dat de provincie of Rijksoverheid.

Komt u er niet uit neem dan gerust contact op. Wij kijken graag met u mee.

Uitbouw aan de achterzijde

Een uitbouw aan de achterkant van de woning is meestal vergunningvrij wanneer:

• de uitbouw op het achtererfgebied staat
• de hoogte maximaal 5 meter is
• het totaal bebouwd oppervlak binnen de erfpercentages blijft (bebouwingspercentage)
• de uitbouw rechtstreeks aansluit op de woning

Of een bouwwerk vergunningplichtig of vergunningvrij is staat omschreven in Besluit Bouwwerken Leefomgeving (Bbl). Voldoe je aan deze definitie, dan is een omgevingsvergunning voor een bouwactiviteit verplicht.

Dakramen en lichtstraten

Aan de achterzijde zijn deze vaak vergunningvrij, behalve bij monumenten of woningen in een beschermd gebied. Wilt hierover zekerheid, ga dan naar het Omgevingsloket en doe de vergunningcheck.

Interne verbouwingen

Voor werkzaamheden binnen de woning is vaak geen vergunning nodig, zolang:

• er geen draagconstructie wordt gewijzigd
• brandwerende wanden of vloeren intact blijven

Dakkapel aan de achterzijde

Een dakkapel aan de achterkant van de woning is vergunningvrij wanneer:

• de dakkapel niet zichtbaar is vanaf de openbare weg
• de hoogte maximaal 1,75 meter is
• de onderzijde minimaal 0,5 meter boven de dakvoet begint
• de bovenkant minimaal 0,5 meter onder de nok eindigt

Dit zijn landelijke regels. Gemeenten kunnen aanvullende richtlijnen hebben voor plaatsing en uitstraling.

Kleine bouwwerken op het erf

Bergingen, tuinoverkappingen en andere bouwwerken kunnen vergunningvrij zijn als ze binnen de maximale afmetingen blijven.

Wilt u zeker weten of uw plan vergunningvrij is?
Wij kijken graag met u mee en geven duidelijk advies.

Een greep uit onze diensten

Uitbouw of Aanbouw

Dakopbouw

Verbouwen of Renoveren

2. Wanneer heeft u in 2026 wél een vergunning nodig voor een verbouwing?

Veel werkzaamheden vallen ook in 2026 onder vergunningsplicht. Dit komt doordat ze invloed hebben op de constructie van de woning of op het straatbeeld. Hieronder de belangrijkste categorieën met extra uitleg en context.

Uitbouw aan de voorzijde of zijkant

Een uitbouw aan de voorkant van de woning verandert altijd het straatbeeld en is daarom bijna altijd planologisch vergunningsplichtig.
Voor de zijkant geldt dat woningen op een hoek extra zichtbaar zijn, waardoor de vergunningplicht nog sneller van toepassing is.

Dakopbouw of extra verdieping

Een dakopbouw of het toevoegen van een volledige verdieping is altijd vergunningsplichtig. De redenen:

• de draagconstructie moet worden aangepast
• hoogte en volume van de woning veranderen
• de impact op het straatbeeld is groot

Ook moet de technische kwaliteit worden aangetoond via een kwaliteitsborger. Dit is een verplicht onderdeel van de Omgevingswet waar veel huiseigenaren nog niet bekend mee zijn.

Monumenten en beschermde stadsgezichten

Voor monumenten en woningen binnen beschermd gebied geldt bijna altijd vergunningplicht, zelfs bij kleine ingrepen zoals kozijnvervanging of het plaatsen van dakramen.

Nokverhoging of wijziging van de dakvorm

Bij een nokverhoging verandert de contour van de woning. Daarom is hiervoor altijd een vergunning nodig.
Ook bij een verandering van de dakvorm (bijvoorbeeld van een schuin dak naar een plat dak) geldt vergunningplicht.

Gemeenten kunnen aanvullende eisen hebben voor materialen en hoogten.
Wij kennen de lokale regels in Purmerend en omgeving, waardoor wij vooraf goed kunnen inschatten wat wel en niet mogelijk is.

Constructieve wijzigingen binnen de woning

De meeste misverstanden ontstaan bij interne verbouwingen. Veel mensen denken dat interne werkzaamheden altijd vergunningvrij zijn, maar dat klopt niet. Omdat de regelgeving hieromtrent recent is ingevoerd en nog onderhevig is aan veranderingen adviseren wij hiervoor altijd vooraf een vergunningscheck op omgevingsloket te doen.

Dit valt onder de technische bouwactiviteit en vereist een constructieberekening.

Wilt u zekerheid?

Wij beoordelen uw situatie en geven persoonlijk advies op basis van de actuele regels.

3. Belangrijke uitzonderingen en aandachtspunten in 2026

Hieronder leest u uitzonderingen waar vaak misverstanden over bestaan.

Vergunningvrij betekent niet regelvrij

Ook vergunningvrije verbouwingen moeten voldoen aan:

• technische eisen van het Besluit bouwwerken leefomgeving
• regels voor brandveiligheid
• burenrecht volgens het Burgerlijk Wetboek
• afwateringsregels en erfgrensrichtlijnen

Hoekwoningen

Een dakkapel aan de zijkant van een hoekwoning is vaak vergunningplichtig omdat deze zichtbaar is vanaf de openbare ruimte.

Lokale regels verschillen

Het omgevingsplan bepaalt veel. In Purmerend gelden per wijk verschillende richtlijnen voor hoogte, bouwmassa en uitstraling.

4. Wat heeft u nodig voor een vergunningsaanvraag?

Vanaf 1 januari 2024 is ingetreden de Wet Kwaliteitsborging (Wkb). Deze nieuwe regelgeving wordt gefaseerd ingevoerd en geleden voorlopig voor bouwerken die vallen onder gevolgklasse 1. Dit zijn bijvoorbeeld eengezinswoningen en kleine bedrijfspanden. Hiervoor dient een kwaliteitsborger te worden ingeschakeld. Anders dan de gemeente voorheen deed, toetst de kwaliteitsborger of het bouwwerk voldoet aan de bouwtechnische eisen. Samen met de kwaliteitsborger zullen wij het bouwwerk goed en deugdelijk realiseren.
Overige Vergunningpichtige bouwwerken kunnen nu nog op de traditionele wijze worden aangevraagd. De aanvraag dient te gebeuren via omgevingsloket.

Een volledige aanvraag bestaat meestal uit:

• tekeningen van de bestaande en nieuwe situatie
• een constructieberekening
• een situatietekening
• foto’s van de huidige staat
• een technische omschrijving
• materiaalinformatie

Wij werken samen met vaste tekenaars en constructeurs zodat de aanvraag snel en volledig wordt aangeleverd.

5. Hoe lang duurt een vergunningsaanvraag in 2026?

Gemiddelde doorlooptijden:

Reguliere procedure: 8 weken, met mogelijkheid tot 6 weken verlenging

Uitgebreide procedure: 26 weken

Een complete aanvraag resulteert in een snellere behandeling. Onvolledige aanvragen zorgen voor vertraging en soms uitstel van het project.

Wij zorgen altijd dat een aanvraag volledig en technisch onderbouwd is.

6. Hoe Kemperbouw u helpt met vergunningen

Bij Kemperbouw zorgen wij ervoor dat u nooit voor verrassingen komt te staan. Onze aanpak:

• opname op locatie
• uitgebreide vergunningscheck
• advies hoe uw plan binnen de regels past
• tekenwerk en constructieberekeningen
• volledige vergunningsaanvraag
• uitvoering direct na verlening

Dankzij onze ervaring in Purmerend werken wij snel en efficiënt met de lokale gemeente samen.

Conclusie vergunningen 2026

Verbouwen in 2026 vraagt om goede voorbereiding. Door de nieuwste regels van de Omgevingswet zijn sommige werkzaamheden vergunningvrij, maar zeker niet allemaal. Vooral bij constructieve ingrepen is snel een vergunning nodig.

Bij Kemperbouw helpen wij u met duidelijk advies, goede voorbereiding en een volledige aanvraag. Zo start uw verbouwing zonder twijfels of vertraging.

Meer weten over uw situatie? Neem gerust contact op voor persoonlijk advies.